Terapia falą uderzeniową (Shockwave therapy) zyskuje na popularności, ze względu na swoją wysoką skuteczność w wspomaganiu leczenia urazów ścięgien u koni.
Metodę tę zaciągnięto z medycyny ludzkiej, w której pierwsze wykorzystanie tego rodzaju terapii służyło do przezskórnego rozbijania kamieni nerkowych. Krótko po tym wypróbowano ją do rehabilitacji schorzeń ortopedycznych i z zadowoleniem uznano, że przynosi pożądany efekt w leczeniu trudno gojących się złamań.
W medycynie ludzkiej wykorzystujemy ją w takich dziedzinach jak chirurgia, stomatologia, neurologia, ginekologia i kardiologia. Badania wykazały, że przyczynia się do poprawiania motoryki ruchu osób po porażeniu mózgowym, chorobach nerwów np. zmniejszaniu bólu spowodowanych nerwiakowłókniakami. Wykorzystywana jest również w przypadku trudno gojących się ran pooperacyjnych jak i ran po poparzeniach.
W weterynarii znajduję coraz szersze zastosowanie.
Z powodzeniem wspomaga leczenie urazów ścięgnowych, zwyrodnień czy zwapnień więzadeł.
Dzięki działaniu przeciwbólowemu ograniczamy przewlekły ból naszym końskim pacjentom, poprawiając im komfort życia.
Czym tak naprawdę jest fala uderzeniowa?
W naturze możemy ją usłyszeć podczas wyładowań atmosferycznych lub podczas startu samolotu. Jest to fala mechaniczna o niskiej częstotliwości wytwarzająca falę akustyczną. Charakteryzuje się niskim skokowym ciśnieniem, uwalnianym w krótkim czasie.
Jej głęboka penetracja tkanek pozwala na leczenie urazów do których dostęp ze względu na położenie może być utrudniony.
Biorąc pod uwagę ilość wytworzonej energii oraz strumień fali możemy podzielić ją na dwa rodzaje:
- radialną falę uderzeniową o rozproszonym strumieniu energii,
- zogniskowaną falę uderzeniową o strumieniu zogniskowanym.
Działanie fali uderzeniowej
Działanie rozluźniające
Fala uderzeniowa zmniejsza napięcie mięśniowe. Wykorzystujemy ją również do terapii punktów spustowych czyli miejsc w których odkłada się całe napięcie przeciążonego mięśnia. Jednym z zastosowań fali uderzeniowej u koni są problemy z bolesnością mięśni grzbietu. W takim wypadku doskonale się ona sprawdzi.
Działanie regeneracyjne
Fala uderzeniowa powoduje mikrouszkodzenia w tkance przez co nasz organizm zaczyna uruchamiać procesy samoleczenia i jednym z nich jest tworzenie nowych naczyń krwionośnych wokół urazu. Z krwią dostarczane są substancje odżywcze niezbędne do prawidłowych procesów naprawczych. Wzrost mikrokrążenia zwiększa metabolizm komórkowy i uwalnianie takich prekursorów jak TGF, VEGF, eNOS. Enzymy te biorą udział w procesach regeneracyjnych. Te procesy pozwalają skutecznie walczyć z stanem zapalnym towarzyszącym przy urazie. Zostaje zwiększona również produkcja kolagenu i osteoblastów co jest bardzo pożądanym procesem w przypadku gojenia się tkanek miękkich i kostnych. Fala uderzeniowa ma również działanie dezintegracyjne tzn., że rozpuszcza złogi wapnia w tkankach oraz zwapniałych fibroblastów. Wszystkie wymienione działania powodują, że tkanka zostaje stymulowana do samonaprawy.
Działanie przeciwbólowe
Istnieją trzy odmienne teorie dotyczące redukcji bólu przez falę uderzeniową. Pierwsza mówi o tym, że dzięki zwiększeniu mikrokrążenia i przepływu w naczyniach krwionośnych ograniczamy stan zapalny a co za tym idzie zmniejszamy bolesność. Druga zakłada, że przez niszczenie błon komórkowych co prowadzi do dysfunkcji małych obwodowych włókien nerwowych. Dzięki temu zjawisku zaburzony zostaje przekaz bodźców bólowych. Trzecia z tych teorii upatruje największe działanie przeciwbólowe przez wpływ na substancję P, CGRP i syntezę tlenku azotu.
Metodyka
Zabieg może być wykonany w warunkach stajennych i nie istnieje potrzeba przewiezienia konia do kliniki.
Jest to metoda nieinwazyjna z niewielkim prawdopodobieństwie wystąpienia skutków ubocznych.
Najczęściej nie wymaga środków znieczulających choć aparat wydaje nieprzyjemny dźwięk stukania co może powodować lęk u wierzchowca. Należy wykonać od 1 do 5 zabiegów w odstępach czasowych 7-14 dni. Terapię wykonujemy na wygolonym miejscu zabiegowym przy pomocy substancji sprzęgającej. Dobór parametrów jest oczywiście zależny od stanu pacjenta i pozostawiam go do oceny zoofizjoterapeuty lub lekarza weterynarii.
Wskazania
- zmiany przeciążeniowe przyczepów mięśniowych
- urazy mięśnia międzykostnego
- urazy mięśnia zginacza powierzchownego palca
- urazy mięśnia zginacza głębokiego palca
- zwapnienia więzadeł i ścięgien
- zwapnienia więzadła karkowego
- ból grzbietu
- kissing spine
- ból odcinka krzyżowo- biodrowego
- pęknięcia i złamania kości
- złamania dorsalnej powierzchni kości śródręcza
- choroba zwyrodnieniowa stawów
- choroba zwyrodnieniowa trzeszczek pęcinowych
- zapalenie kości
- nakostniaki, bukszyny
- zapalenie kaletki
- wzmożone napięcie mięśniowe
- terapia punktów spustowych
- szpat
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Głównym przeciwwskazaniem w przypadku każdego rodzaju fizykoterapii jest ciąża zwierzęcia. Nie posiadamy dostatecznej wiedzy jak mogłaby ona wpłynąć na rozwój płodu. Kolejnym niepokojącym przeciwwskazaniem jest choroba nowotworowa w miejscu wykonywanego zabiegu. Fakt ten wynika z działania fali uderzeniowej, która zwiększa ukrwienie tej okolicy oraz przyśpiesza metabolizm. W tym przypadku będzie to działanie niewskazane.
Wzbrania się również od wykonywania zabiegów w okolicy głowy, rdzenia kręgowego oraz płuc. Nie wykonuje się również fali uderzeniowej u młodych zwierząt w okolicy chrząstki wzrostu ze względu na ryzyko wystąpienia zaburzeń wzrostu. Dotyczy to oczywiście kości, które nie zakończyły jeszcze swojego wzrostu.
Ostre stany zapalne, implanty i infekcje bakteryjne wykluczają również podjęcie tej terapii. Jeśli chodzi o występowanie skutków ubocznych, jest możliwy wystąpienie po terapii obrzęków, krwiaków lub zaczerwienień skóry. Innych niepożądanych objawów nie odnotowano.
Fala uderzeniowa jest aktualnie jedną z najskuteczniejszych terapii w rehabilitacji urazów ścięgnowych.
Działanie analgetyczne może zapobiec stosowaniu przeciwbólowych środków farmakologicznych i zdecydowanie polepszyć komfort życia naszych pacjentów. Nie można zaprzeczyć, że ostatnie lata przyniosły rozwój i popularność fizjoterapii weterynaryjnej. Prowadzone badania nad działaniem fali uderzeniowej względem komórek macierzystych czy uszkodzonych nerwów dają nam nadzieję na dynamiczny rozwój tej dziedziny i być może na znalezienie metody wspomagania trudnych do wyleczenia schorzeń.
